1. Wstęp

Zdobywanie gór jest sztuką miłości, motywem tożsamości, tworzeniem siebie

Walery Goetel

Góry zapraszają nas do odkrywania bogactwa swej przyrody już z daleka. Najpierw swoim niezwykłym kształtem, nawet ledwie widocznym zarysem na horyzoncie. Gdy się do nich zbliżymy, odsłaniają kolejne oblicze: krajobrazu wnętrza, powiewu rześkiego powietrza, zmiennej kurtyny wędrujących chmur, kolorów skał, roślin. Potem każdy znajduje w nich swoją fascynację. Czasem na długie lata. Niektórym góry zasłaniają inne horyzonty do końca życia, tak że postronni się dziwią: „ja go nie rozumiem; po co on tam znowu lezie?".

masyw Wysokiej z okolic Szczyrbskiego Stawu Masyw Wysokiej z okolic Szczyrbskiego Stawu - fot. Piotr Zieliński

Spróbujemy choć częściowo odpowiedzieć na to pytanie. Spróbujemy też uprzedzić zaskoczenie: dlaczego wystawa taternicka na AGH?, jak mówią: co ma piernik do wiatraka? Wydawałoby się, że to dwie przeciwstawne dziedziny. Tatry, jako teren o wybitnych walorach przyrodniczych, są chronione od wykorzystania gospodarczego, natomiast zadaniem AGH jest wsparcie gospodarki w dziedzinie nauki i techniki. Nie ma więc systemowego powiązania i powodu do finansowania badań właśnie w górach. Jeśli ludzie AGH badają góry, to czynią to z innych powodów. Jakich? Zapraszamy do obejrzenia zdjęć z wystawy.

foto: Walery Goetel pod szczytem Mnicha Walery Goetel pod szczytem Mnicha

Zwróćcie Państwo uwagę na tradycje: Stanisław Staszic (patron), Karol Bohdanowicz i Józef Morozewicz (założyciele AGH a w okresie zaborów wybitni badacze gór carskiej Rosji), Walery Goetel (rektor i ojciec duchowy Tatrzańskiego Parku Narodowego), żyjący profesorowie, wspaniali odkrywcy i zdobywcy szczytów wśród studentów. Odkrywcy w XX i XXI wieku? Tak, niektórzy są notowani w Księdze Rekordów Guinnessa.

Z biegiem czasu zmieniało się zainteresowanie Tatrami, podobnie jak innymi górami świata. Najpierw była to ziemia niczyja, trudno dostępne pogranicze różnych ludów. Odważni zapuszczali się tam za zwierzyną, potem szukali skarbów. Nazwa „górnictwo" wywodzi się od gór, gdzie najpierw eksploatowano bogactwa mineralne. Przyszedł czas na pustoszący wyręb lasów, masowe pasterstwo potem opamiętanie po zniszczeniach i próby ratowania środowiska. Równolegle rozbudziło się turystyczne, artystyczne i naukowe zainteresowanie górami. Taternictwo, rozumiane dawniej jako chodzenie po górach, przekształciło się w sport zdobywania skalnych ścian najtrudniejszymi drogami, odkrywania przepaścistych jaskiń. Tu każdy dobiera sobie skalę trudności stosownie do własnych możliwości fizycznych, potrzeb duchowych i partnera na linie. Wypadki taterników, zwykłych turystów i narciarzy zrodziły potrzebę powołania górskiej służby ratowniczej. Zagrożenia przyrody przez masowy ruch turystyczny jak i zakusy ludności Podhala zrodziły potrzebę prawnej ochrony tego niezwykłego obszaru.

foto: wspinanie na Kazalnicy, na dole Morskie Oko i Czarny Staw pod Rysami Wspinanie na Kazalnicy, na dole Morskie Oko i Czarny Staw pod Rysami - fot. Piotr Zieliński

Tatry dla Polaków stały się szkołą działania w górach najwyższych. Popularyzujemy osiągnięcia rodaków i uczelnianych kolegów w tych górach. Wskazujemy na kluby zrzeszające studentów. Zwracamy uwagę na myśl Walerego Goetla, nierozerwalnie związanego z AGH: „Zdobywanie gór jest sztuką miłości, motywem tożsamości, tworzeniem siebie". Tą myślą witamy i żegnamy Państwa.

Andrzej Paulo